Татарстанда сайлаулар: «Җәмәгать күзәтүен 2700дән артык кеше тәэмин итә»

Бүген Татарстанда Россия Федерациясе Федераль җыены IX чакырылыш Дәүләт Думасына депутатлар сайлау башланды. «Татар-информ» мәгълүмат агентлыгында җәмәгать күзәтүенә багышланган матбугат конференциясе узды. Очрашуда Татарстан Республикасы Иҗтимагый палатасы рәисе Александр Терентьев, Татарстанда Кеше хокуклары буенча вәкаләтле вәкил Сәрия Сабурская һәм Татарстан Республикасы Иҗтимагый палатасының хокук мәсьәләләре һәм җәмәгать контроле комиссиясе рәисе Тимур Какохо катнашты.

«Күзәтүчеләр өч көн дәвамында барлык сайлау участокларында эшләячәк»

Татарстан Республикасы Иҗтимагый палатасы рәисе Александр Терентьев сайлау көннәрендә иминлек мәсьәләсенә аерым игътибар бирелүен әйтте.

Ил өчен сайлауны лаеклы дәрәҗәдә уздыру һәм тиешле иминлекне тәэмин итү бик мөһим. Бу эш бөтен Россия Федерациясендә, шул исәптән Татарстан Республикасында да алып барыла. Үзәк сайлау комиссиясе һәм хакимият органнары тарафыннан төрле чаралар каралган, – диде ул.

Аның сүзләренчә, сайлау системасы гражданнарга үзләре өчен уңайлы шартларда тавыш бирү мөмкинлеге бирә.

Иң мөһиме – кешеләр кайда булуларына карамастан, үзләре өчен уңайлы ысул белән тавыш бирә ала. Хәрәкәт итү мөмкинлеге чикләнгән кешеләр дә тиешле шартлар тудырылган участокны сайлый ала. Сайлау участокларында волонтерлар эшли, алар кешеләргә ярдәм итә, – диде Терентьев.

Бүген 8.00 сәгатьтә Җәмәгать күзәтүе штабы һәм Ситуацион үзәк эшли башлаган. Терентьев сүзләренчә, үзәктә 48 экран урнаштырылган.

Без республика буенча участок сайлау комиссияләренең эшли башлавын күзәттек. Иртән үк камералар кешеләрнең актив булуын күрсәтте. Аерым искәрмәләр дә булды, алар шунда ук төзәтелде, – диде ул.

Терентьев җәмәгать күзәтүенең өч көн дәвам итәчәген дә искәртте.

Күзәтүчеләр өч көн дәвамында барлык сайлау участокларында эшләячәк. Татарстанда җәмәгать күзәтүен 2700дән артык кеше тәэмин итә. Кандидатлар һәм партияләрдән булган күзәтүчеләрне дә исәпкә алганда, республикада аларның саны 14 меңнән артып китә, – диде Александр Терентьев.

«Бүген участокларның 95 проценттан артыгында уңайлы мохит булдырылган»

Вәкаләтле вәкил аппаратында сайлау көннәрендә кайнар линия эшли башлаган. Бу турыда Татарстанда Кеше хокуклары буенча вәкаләтле вәкил Сәрия Сабурская сөйләде. Сайлаучыларда сораулар килеп чыкса, алар 8 (965) 593-86-64 телефон номеры буенча мөрәҗәгать итә ала.

Сәрия Сабурская сүзләренчә, 95 процент сайлау участокларында барлык гражданнар өчен дә уңайлы мохит булдырылган.

Сайлау участокларын кабул иткәндә, бүген участокларның 95 проценттан артыгында уңайлы мохит булдырылганын күрдек. Алар түбән катларда урнашкан, пандуслар бар. Шулай ук начар ишетүче, ишетмәүче һәм начар күрүче гражданнар өчен дә тавыш бирү мөмкинлекләре каралган.

Күптән түгел без Казандагы ветераннар госпиталендә булдык һәм анда госпитальдә дәваланучы гражданнар өчен оештырылган сайлау участогының әзерлеген тикшердек. Алар арасында махсус хәрби операция ветераннары да бар. Аларның тавыш бирә алсын өчен барлык шартлар да уйланылган. Анда инвалид коляскасында кереп тавыш бирү өчен махсус кабиналар бар. Начар күрүчеләр өчен лупалар, бюллетеньнәр өчен махсус трафаретлар әзерләнгән, – дип белдерде ул.

Барлык участокларда да видеокүзәтү системасы һәм сайлаучыларга ярдәм итүче волонтерлар эшли.

Бүген барлык сайлау участокларында видеокүзәтү системасы урнаштырылган. Сайлауның легитимлыгын тәэмин итү өчен участокларда ярдәм күрсәтүче волонтерлар һәм Иҗтимагый палата күзәтүчеләре дә эшли. Быел без беренче тапкыр Вәкаләтле вәкил аппаратында Татарстан Республикасының барлык сайлау участокларын видеокүзәтү мөмкинлеген дә булдырдык. Бу көннәрдә, әйткәнемчә, республиканың барлык районнарында минем җәмәгать ярдәмчеләрем эшли, – диде Сәрия Сабурская.

Ул шулай ук ябык сайлау участокларында тавыш бирүнең ничек узуы мөһим булуын билгеләде. Мондый участоклар, мисал өчен – госпиталь һәм тикшерү изоляторлары.

Безнең өчен ябык сайлау участокларында тавыш бирүнең ничек узуын да күзәтү мөһим. Аларның берсе – госпиталь. Шулай ук тикшерү изоляторларында да тавыш бирү оештырыла. Анда тавыш бирү бер көн генә барачак. Якшәмбе көнне без бу участокларга барып, быел тавыш бирүнең ничек оештырылуын караячакбыз, – диде Сәрия Сабурская.

«Күзәтүчеләр участокларга алар ачылганчы ук килә»

Татарстан Республикасы Иҗтимагый палатасының хокук мәсьәләләре һәм җәмәгать контроле комиссиясе рәисе Тимур Какохо җәмәгать күзәтүчеләренең сайлау участокларында эшне тавыш бирү башланганчы ук башлап җибәрүен сөйләде.

Бүген иртән без Җәмәгать күзәтүе үзәгендә, Ситуацион үзәктә булдык. Бездә шундый кагыйдә бар: Иҗтимагый палата күзәтүчеләре сайлау участокларына алар ачылганчы ук килә һәм мониторинг башлый. Бу сайлау участоклары эшен штатлы режимда, искәрмәләрсез һәм алга таба хокук бозуларсыз башлап җибәрсен өчен кирәк, – диде ул.

Какохо сүзләренчә, укыту вакытында барлык күзәтүчеләргә дә махсус чек-листлар бирелгән.

Бу – күзәтүченең «алтын стандарты». Анда сайлау комиссиясе эшен бәяләү критерийлары күрсәтелгән. Күзәтүчеләр иртән участокларга килде, шул критерийлар буенча тикшерде һәм булган мәгълүматны Ситуацион үзәккә тапшырды. Участок сайлау комиссиясе рәисләренә карата тәкъдимнәр яки искәрмәләр булса, алар шунда ук әйтелде һәм шул ук вакытта төзәтелде, – дип аңлатты Тимур Какохо.

Аның сүзләренчә, иртән кайбер участокларда чиратлар да булган.

Без кешеләрнең тавыш бирергә килүен күрдек. Кайбер сайлау участокларында хәтта эш көне башланганчы ук тавыш бирергә теләүчеләрдән чиратлар бар иде, – диде ул.

Быел сайлау системасында сәяси партияләр мәнфәгатьләрен якламаган җәмәгать күзәтүчеләре эшли башлауга 8 ел тула. Какохо әйтүенчә, аларның 60 проценттан артыгы ел саен күзәтүче буларак катнаша.

Алар үзләре языла, мәгълүматларын калдыра, без алар белән өстәмә укулар үткәрәбез. Укыту барышында бирелгән сораулар да елдан-ел эчтәлеклерәк һәм кызыклырак була бара. Бу күзәтүчеләрнең яхшы әзерлекле булуын күрсәтә, – диде ул.

Тимур Какохо иртәнге видеотрансляция вакытында 24 сайлау участогында камераларның урнашуын бераз үзгәртергә кирәклеге ачыклануын да әйтте.

Видеофиксация камерасы бөтен процессны тулысынча күрсәтергә тиеш: сайлаучының килүен, участок сайлау комиссиясе әгъзасына документ күрсәтүен, бюллетень алуын, тавыш бирү кабинасына керүен һәм аннан чыгуын. Кайбер участокларда камера бөтен процессны тулысынча күрсәтми иде. Күзәтүчеләр якынча ике минут эчендә участок комиссияләре рәисләренә мөрәҗәгать итте, камералар шунда ук төзәтелде, – диде ул.

Аның сүзләренчә, хәзерге вакытта сайлау участокларында эш штатлы режимда бара.

Хәзерге вакытта барысы да штатлы режимда бара. Кешеләр сайлау участокларына актив килә, тавыш бирә. Күзәтүчеләр һәр 2-3 сәгать саен безгә фото һәм видеоматериаллар җибәрә, – диде Тимур Какохо.

Өч көнлек тавыш бирү сайлаучы мәнфәгатьләрен истә тотып билгеләнгән

Александр Терентьев өч көнлек тавыш бирүнең, иң беренче чиратта, сайлаучылар өчен уңайлы булуын әйтте.

Кешеләр үзләренә ничек уңайлы, шулай тавыш бирә. Әлбәттә, өч көнлек тавыш бирү дәүләт хакимияте органнарына, сайлау процессын оештыручыларга һәм күзәтүчеләргә өстәмә йөкләнеш тудыра. Ләкин бу кешеләр мәнфәгатендә эшләнә. Ил зур һәм төрле, шуңа күрә һәркемгә үзенә уңайлы вакытта һәм шартларда тавыш бирү мөмкинлеге тудыру мөһим, – диде ул.

Татарстан Республикасында Кеше хокуклары буенча вәкаләтле вәкил Сәрия Сабурская да тавыш бирү өчен төрле мөмкинлекләр булдырылуына игътибар юнәлтте.

Татарстаннан якынча 7 мең сайлаучы торган урыны буенча тавыш бирү өчен гариза тапшырган. Бу командировкада булучыларга яки башка сәбәпләр белән үз участогында тавыш бирә алмаучыларга үзләре өчен уңайлы урында тавыш бирү мөмкинлеге бирә, – диде Сабурская.

Аның сүзләренчә, өч көнлек тавыш бирү һәм торган урын буенча тавыш бирү мөмкинлеге сайлаучылар өчен уңайлы шартлар тудыруга юнәлдерелгән.