Марат Бәширов: «Гадәттә, халыкның күпчелеге якшәмбе көнне тавыш бирә»

Россиядә сайлауларда катнашу күрсәткече 50 проценттан артырга тиеш, чөнки традиция буенча гражданнарның күбесе тавыш бирүнең соңгы көнендә сайлауга килә. Бу фикерне «Татар-информ» уздырган матбугат конференциясендә НИУ ВШЭ профессоры, политтехнолог Марат Бәширов әйтте.

«Безгә, әлбәттә, 50 процентны үтәргә кирәк. Бүген шулай булыр дип уйлыйм, чөнки, гадәттә, халыкның күпчелеге якшәмбе көнне тавыш бирә», – диде ул.

Россия Үзәк сайлау комиссиясе мәгълүматлары буенча, якшәмбе иртәсенә Дәүләт Думасына сайлауларда катнашу күрсәткече 45 проценттан арткан, ә Татарстанда 10:00 сәгатькә әлеге күрсәткеч 60 проценттан артык булган.

Бәширов фикеренчә, сайлаучылар активлыгы 50 проценттан югары булу халыкның Россия Президентының, Хөкүмәтнең, Парламентның һәм башка башкарма хакимият органнарының федераль һәм төбәк дәрәҗәләрендәге эчке һәм тышкы сәясәтен хуплавын күрсәтәчәк.

«Кешеләрнең кем өчен тавыш бирүе мөһим түгел – бу аларның конституцион хокукы», – дип өстәде политтехнолог.

«Сайлауларның легитимлыгы процедураларның үтәлеше белән расланырга тиеш»

Марат Баширов сайлауларның легитимлыгы мәсьәләсенә дә тукталды. Аның сүзләренчә, легитимлык билгеләнгән процедураларның үтәлеше һәм халыкара күзәтүчеләрнең отчетлары белән расланырга тиеш.

«Мин иң мөһим нәрсәгә – бу сайлауларның легитимлыгына басым ясарга теләр идем. Легитимлык процедуралар ягыннан да, сайлауларны күзәтүче кешеләрнең отчетлары рәвешендә дә расланырга тиеш», – диде ул.

Бәширов сүзләренчә, Россиядәге сайлауларда 133 илдән 1 меңнән артык халыкара күзәтүче эшли. Алар сайлау участокларына бара, тавыш бирүнең оештырылуын күзәтә, ә соңрак тавышларны санау барышын да контрольдә тотачак. Эш нәтиҗәләре буенча күзәтүчеләр үз илләренең парламентларына һәм башкарма хакимият органнарына отчет тапшырачак.

Моңа кадәр Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Андрей Кондратьев БДБ илләре миссиясеннән халыкара күзәтүчеләрнең бүген республиканың муниципаль районнарына баруын хәбәр иткән иде. Алар сайлау комиссияләренең эшчәнлеге белән таныша һәм сайлаучылар белән аралаша. Көн ахырында күзәтүчеләр Казандагы сайлау участокларына барачак.

Киләчәктә электрон тавыш бирү сайлауларда катнашуның төп формасына әверелергә мөмкин

Дистанцион электрон тавыш бирү (ДЭГ) әкренләп сайлауларда катнашуның гадәти формасына әверелә. Шул ук вакытта сайлау участогына килеп тавыш бирү дә күп кенә гражданнар өчен актуаль булып кала.

Марат Бәширов сүзләренчә, дистанцион электрон тавыш бирү тәмамланганнан соң, сайлау комиссияләре кәгазь бюллетеньнәрне санаячак һәм барлык алынган мәгълүматларны берләштерәчәк.

«Сайлау участогына барып тавыш бирүнең элеккеге, гадәти формасы бар. Мин дә сайлау участогына барам, гәрчә Дәүләт хезмәтләре аша дистанцион рәвештә тавыш бирә алсам да. Участокка барып, берничә ай күрмәгән танышларны күреп аралашырга да мөмкин бит», – диде ул.

Шул ук вакытта, политтехнолог фикеренчә, ДЭГ яшьләр һәм теркәлгән урыныннан читтә яшәгән гражданнар өчен уңайлы сайлау ысулы.

«Дистанцион электрон тавыш бирү, әлбәттә, күбесенчә яшьләр яки кая да булса киткән, әмма тавыш бирергә теләгән кешеләр өчен бик уңайлы», – диде Марат Бәширов.

Бәширов сүзләренчә, электрон тавыш бирү вакытында мәгълүматларны исәпкә алу берьюлы берничә урында алып барыла.

«Сез тавыш бирсәгез, аны исәпкә алу берьюлы төрле урыннарда бара. Әйтик, кайдадыр нәрсәдер янса, электр энергиясе өзелсә дә, исәп башка нокталарда барыбер дәвам итә», – диде ул.

Баширов фикеренчә, киләчәктә электрон тавыш бирү сайлауларда катнашуның төп формасына әверелергә мөмкин.

«Һөҗүмнәр сайлау участокларындагы вазгыятькә йогынты ясамады»

Беспилотниклар һәм ракета һөҗүмнәре куркынычы режимы кертелүнең гражданнарга һәм сайлау барышына йогынтысы турындагы сорауга җавап биреп, Бәширов, үз күзәтүләренә таянып, Мәскәүдә бу вакыйгаларның вазгыятькә йогынты ясамавын әйтте.

«Мин хәзер Мәскәү үзәгендә. Иртән Мәскәүгә меңнән артык БПЛА җибәрелүе турында укыдым. Әмма бу вазгыятькә берничек тә йогынты ясамый.

Мин кибеткә чыктым, ә минем яшәү урыным янында сайлау участогы урнашкан мәктәп бар. Кибеткә барганда, кешеләрнең шунда тавыш бирергә барганнарын күрдем. Димәк, бу пилотсыз очкычлар чыннан да сайлауларга берничек тә йогынты ясамый, кешеләр участокларга хәтта балалары белән дә киләләр», – дип билгеләде Бәширов.