Мөселманнар намаз укыганда кыйблага таба юнәлә. Бу Кәгъбәтуллаһ урнашкан тараф. Хәзер бу юнәлешне смартфоннар һәм компаслар ярдәмендә җиңел генә билгеләргә мөмкин. Әмма алар кул астында булмаганда нәрсә эшләргә? Компас һәм телефон булмаган очракта, кыйбланы табу өчен киңәшләр islam-today.ru сайтында чыкты.
Гасырлар буе кешеләр кояшка, йолдызларга һәм табигать билгеләренә карап кыйбланы билгеләгәннәр. Бу ысуллар бүген дә файдалы булып кала.
Кояш ярдәмендә билгеләү
Кояш – иң ышанычлы табигый ориентирларның берсе.
Иртән һәм кичен: Кояш көнчыгыштан чыга һәм көнбатышта бата. Кояшка карап бассагыз, уң якта көньяк, сул якта төньяк була.
Төш вакытында: Төньяк ярымшарда кояш көньякта урнаша. Россиянең Европа өлешендә булсагыз, кыйбла көньякта була, бераз гына көнбатышка тайпылыш белән.
Төньякны һәм көньякны төгәлрәк билгеләү өчен күләгәне кулланыгыз: таякны җиргә вертикаль рәвештә кадагыз, һәм төш вакытында иң кыска күләгә төньякны күрсәтәчәк.
Якынча юнәлеш: Россиянең Европа өлешендә кыйбланың көньякта, көнбатышка бик аз гына тайпылыш белән, урнашканын беләбез, шуны истә тотып көньякка карап басыгыз һәм бераз гына уңга борылыгыз — кирәкле юнәлеш шул булачак.
Йолдызларга карап ориентлашу
Төнге күк тә ярдәм итә ала.
Тимерказык йолдызы (поляр йолдыз): ул һәрвакыт төньякны күрсәтә. Аны табу өчен, Зур Җидегән йолдызлыгын (чүмечкә охшаган) табыгыз һәм «чүмеч»нең кырыйдагы ике йолдызы аша өскә таба сызык күз алдына китерегез – ул сызык Тимерказык йолдызына китерәчәк.
Дөнья яклары: төньякны белгәч, көньякны (каршы якта), көнчыгышны (уңда) һәм көнбатышны (сулда) билгеләгез. Кыйбла көньяк тарафта, көнбатышка таба бик аз гына авышлык белән урнашкан булачак. Шуңа күрә көньякка карап басыгыз да бераз гына уңга борылыгыз.
Табигать билгеләре
Игътибарлы булсагыз, табигать тә ярдәм итә.
Агачтагы мүк: Төньяк ярымшарда мүк күбрәк агач кәүсәсенең төньяк ягында үсә, чөнки анда кояш нурлары азрак төшә. Бу төньякны, ә аннан көньякны һәм кыйбланы табарга ярдәм итә.
Җилләр: Россиянең кайбер төбәкләрендә билгеле бер юнәлештән искән җилләр өстенлек итә. Мәсәлән, Россия далаларында еш кына көнбатыш җилләре исә. Бу да ориентир була ала.
Үсемлекләр: калкулыкларның көньяк битләре, кояш нурларын күбрәк алганга күрә, гадәттә яшелрәк һәм үлән белән куерак капланган була. Төньяк битләрдә исә үсемлекләр сирәгрәк үсә.
Тирә-юньдәге ориентирлар
Әгәр таныш урында булсагыз: елгалар, юллар, таулар, биналар ярдәмендә як-якларны билгеләргә мөмкин.
Елганың төньяктан көньякка таба агуын беләсез икән, бу сезгә дөнья якларын билгеләргә ярдәм итәчәк.
Шәһәрләрдә урамнарның урнашуы яки билгеле корылмалар буенча ориентлашырга мөмкин. Моның өчен аларның дөнья якларына карата кайсы юнәлештә урнашканын белергә кирәк.
Гамәли киңәшләр
Бу гади ысуллар махсус җайланмаларсыз да кыйбла юнәлешен билгеләргә ярдәм итәчәк.
Таяк һәм күләгә ысулы:
Таякны җиргә вертикаль рәвештә кадагыз. Күләгәнең очын билгеләп куегыз (мәсәлән, таш белән). 15–20 минут көтегез һәм күләгә очының яңа урынын билгеләгез. Ике билге арасын сызык белән тоташтырыгыз: беренче нокта — көнбатыш, икенче нокта — көнчыгыш. Сызыкның сул ягында төньяк, уң ягында көньяк булачак. Көньяктан бераз көнбатышка таба борылыгыз — шул юнәлеш кыйбла була.
Искә төшерегез
Әгәр сез таныш урында (мәсәлән, өйдә яки мәчеттә) кыйбла юнәлешен беләсез икән, шул юнәлешне күз алдына китереп, кояшка яки йолдызларга карап хәзерге урыныгызга күчереп карагыз. Бу да кыйбланы билгеләргә ярдәм итә ала.
Иң мөһиме — ният
Кыйбланы заманча технологияләрсез билгели белү – ул файдалы күнекмә генә түгел, ә табигатькә һәм ата-бабаларыбызның гореф-гадәтләренә якынаерга мөмкинлек бирүче юл да. Кояш, йолдызлар һәм табигый билгеләр – сез кайда гына булсагыз да һәркем өчен дә кулланырга мөмкин булган ориентирлар.
Әгәр дә кыйбланың төгәл юнәлешен билгеләү мөмкин булмаса, шуны истә тотыгыз: исламда иң мөһиме – кешенең нияте. Булдыра алганча дөрес юнәлешне билгеләргә тырышыгыз һәм Аллаһның рәхмәтенә таяныгыз.
Файдалы киңәшләр
Мәчеттәге михраб юнәлешен истә калдырыгыз. Өегездә һәм эш урыныгызда кыйбла кайсы якта икәнен алдан белеп куегыз. Бу белемнәрне башкалар белән дә уртаклашыгыз.
Аллаһы Тәгалә Коръәндә болай ди:
[И, Расүлем!] Без [кыйбланың Кәгъбәгә кайтарылуы хакында вәхи иңгәнен көтеп] синең йөзеңнең күккә юнәлгәнен күрәбез. Инде хәзер сине, һичшиксез, үзең риза булган кыйблага борабыз. [Моннан соң намаз укыганда] Син йөзеңне Харам мәчете тарафына юнәлт! [И, кешеләр!] Кайда гына булсагыз да, йөзләрегезне шул тарафка юнәлтегез…
«Әл-Бәкара / Сыер» сүрәсе, 2:144
Әмма төгәл юнәлешне билгеләү мөмкин булмаган очракта, кеше белгән кадәр тырышып гамәл кылса, аның намазы кабул булыр дип өмет ителә, диелә хәбәрдә.