Илсур Һадиуллин: «Өч елда яшь укытучыларның 32 проценты мәктәпләрдән китте. Бу фаҗига»

Татарстан мәктәпләрендә яшь укытучылар саны әкренләп арта, әмма кадрлар кытлыгы проблемасы саклана әле. Бу уку елында 35 яшькә кадәрге яшь мөгаллимнәр саны 20,4 процентка арткан. Моңа да карамастан, ел башыннан 2 меңнән артык укытучыга һәм тәрбиячегә ихтыяҗ булган.

Узган уку елы белән чагыштырганда, вазгыять яхшырды»

Татарстанда мәктәпләргә яшь мөгаллимнәрне җәлеп итүдә уңай тенденция күзәтелә. 2025/2026 уку елында 35 яшькә кадәрге укытучылар саны 20 проценттан 20,4 процентка артты, дип сөйләде Татарстан Иҗтимагый палатасында ТР Мәгариф һәм фән министрлыгының максат һәм бурычлары үтәлеше нәтиҗәләре буенча җәмәгатьчелек белән фикер алышуларда Мәгариф һәм фән министрлыгының Кадрлар сәясәте бүлеге башлыгы Гүзәл Гатауллина

«Бу кечкенә, әмма мөһим үсеш яшьләрне һөнәргә җәлеп итүдә безнең чараларның нәтиҗәле булуын дәлилли», – диде ул.

Хәзер Татарстанның мәгариф системасында якынча 77 мең педагогик хезмәткәр эшли, аларның 32 меңнән артыгы мәктәп укытучылары һәм 14 меңе – тәрбияче. Мәктәпләрдә мөгаллимнәрнең уртача яше – 47-48 яшь.

Гүзәл Гатауллина сүзләренчә, «педагогик корпусның шактый күп» булуына да карамастан, квалификацияле кадрлар җитмәү проблемасы барыбер саклана. Әйтик, бу уку елы башына 2,7 мең педагогик хезмәткәргә ихтыяҗ булган, шул исәптән, 1,4 мең укытучы һәм 611 тәрбияче җитми.

«Иң зур ихтыяҗ башлангыч сыйныф укытучыларына, математика, рус теле, физика, чит тел, информатика укытучыларына. Болар укучыларда фундаменталь белемнәр һәм төп компетенцияләр булдыручы», – диде ул.

Гатауллина әйткәнчә, узган уку елы белән чагыштырганда кадрларга ихтыяҗ вазгыяте яхшырган. «Әгәр узган уку елында безгә 2 меңнән артык укытучы һәм 800 тәрбияче җитмәгән булса, хәзер бу күрсәткечләр кимеде, бу кулланылган чараларның нәтиҗәле булуын дәлилли», – диде ул.

Татарстанда укытучылар җитмәү проблемасы профильле югары уку йортларын, көллият һәм техникумнар тәмамлаучылар хисабына хәл ителә, дип аңлатты Гүзәл Гатауллина.

Хәзер республика югары уку йортларында педагогия юнәлеше буенча 18 меңнән артык студент белем ала. «Бакалавриат, белгечлек һәм магистратура программалары буенча ел саен якынча 3 мең кеше укып чыга. Моннан тыш, җиде педагогия көллияте эшли, алар ел саен меңгә якын һәм аннан да артыграк белгеч укытып чыгара», – диде кадрлар сәясәте бүлеге башлыгы.

Чыгарылыш укучыларының эшкә урнашу мониторингы мәгълүматлары шактый оптимистик рухта: узган елда педагогия көллиятләрен тәмамлаган 991 укучының 744е мәктәпләргә эшкә урнашкан, бу 75 процентны тәшкил итә.

«Аннан алдагы елны бу күрсәткеч 74 проценты булган – 1019 укучы арасыннан 751 кеше мәктәпләрдә эшли башлаган. 2024/2025 уку елы эше йомгаклары буенча педагогия көллиятен тәмамлаучыларның 95 проценты беркетелгән», – дип сөйләде Гүзәл Гатауллина.

Укытучылар җитмәү проблемасын хәл итүнең тагын бер юлы – югары курсларда укучы студентларны педагогик эшчәнлеккә җәлеп итү. Бүген республика мәктәпләрендә һәм балалар бакчаларында 611дән артык студент эшли, ә узган елда 630 кеше булган. «Аларның яртысы диярлек – педагогия көллиятенең чыгарылыш курсы студентлары. Практика күрсәткәнчә, укуның соңгы курсларында педагогия эшчәнлеген башлаган студентлар, кагыйдә буларак, һөнәрдә кала. Алар мәктәп тормышына тизрәк ияләшә, башлангыч этаптагы авырлыкларны да уңышлы җиңеп чыга», – дип сөйләде Гүзәл Гатауллина.

Моннан тыш, республикада педагогик хезмәткәрләргә ярдәм чаралары да бар. «Алар җәлеп итүгә генә түгел, ә квалификацияле кадрларны тотып калуга да йөз тота», – диде ул.

«Беренче номерлы бурыч – укытучы статусын күтәрү. Шуңа күрә, мәгариф системасына яшь укытучылар килсен һәм шунда калсын өчен, без грантлар, өстәмә түләүләр кертәбез», – дип өстәде республиканың мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин.

«Иң мөһиме – алар кире Татарстанга әйләнеп кайтсын»

Яшьләрне укытучы һөнәренә җәлеп итү өчен 2021 елдан Татарстан мәктәпләрендә психология-педагогия сыйныфлары ача башладылар. Хәзер 220 мәктәптә 320 педагогик сыйныф эшли, аларда 5,6 мең укучы белем ала, дип сөйләде Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгының өстәмә һөнәри белемне үстерү бүлеге җитәкчесе Роза Шәяхмәтова.

«Узган ел педагогика сыйныфларын тәмамлаган 1395 унберенче сыйныф укучыларының 497се югары уку йортларында педагогика юнәлешләрен сайлаган. Шул исәптән 70 бала Россиядәге башка югары уку йортларына укырга кергән. Бу Мәскәү педагогия университеты, Герцен исемендәге Санкт-Петербург педагогия университеты, Самара социаль-педагогия университеты», – дип сөйләде ул.

Роза Шәяхмәтова сүзләренчә, Мәскәү педагогия университетында хәзер 140 Татарстан баласы белем ала. Ул әйткәнчә, Казан чыгарылыш укучыларына караганда, Чаллы, Бөгелмә һәм Әлмәт районы чыгарылыш укучылары шушы югары уку йортына укырга ешрак китә. «Иң мөһиме – алар кире Татарстанга әйләнеп кайтсын», – диде ул.

Педагогия белгечлеге буенча югары уку йортларын тәмамлаучыларның 60 проценты, ә башка белгечлекләрне тәмамлаучыларның кимендә 20 проценты Татарстанга кайта, дип өстәде министр.

«Алар белем алган җирләрендә кала. Безнең чыгарылыш укучылар укучыларына бөтен илдә ихтыяҗ булуына без шат. Әмма бу безнең өчен шулай ук проблема», – диде Илсур Һадиуллин.

Министр сүзләренчә, башкарылган эшләргә дә карамастан, Татарстанда укытучылар җитмәү сизелә.

«Шәһәр мәктәпләрендә физика, математика, рус теле һәм әдәбияты, химия, биология укытучылары җитми. Әлбәттә, белгечләр әзерләү бара. Өч ел дәвамында яшь укытучыларның 32 проценты мәгариф системасыннан киткән. Бу фаҗига. Һәм мондый хәл булмасын өчен, җитди ярдәм чаралары кабул ителде», – диде ул.

Чыганак: «Татар-информ», Надежда Гордеева