Көзен агач ботакларын кисү матурлык өчен генә түгел, ә агачларга кышны чыгарга һәм булачак уңышка нигез салу өчен мөһим эш. Тик моны дөрес эшләргә кирәк: һәр агачның үз вакыты һәм кагыйдәләре бар. Җиләк-җимеш агачлары ботакларын ничек һәм кайчан кисәргә икәнен агроном Владимир Диденко аңлатты, дип яза «Челнинские известия».
«Төп ориентир – тынычлык чоры, ул агачлар яфракларын коеп бетергәч һәм сок әйләнеше туктагач башлана», – диде ул.
Безнең полосада иң яхшы вакыт – сентябрь ахыры – октябрь. Кисемнәре төзәлергә өлгерсен өчен тотрыклы салкыннар башланганчы кисеп калу мөһим.
Һава торышы шартлары. Бары тик коры һәм аяз көнне генә кисәргә кирәк. Яңгыр, дымлылык яки кырау агачның инфекция йоктыру куркынычын һәм сынучанлыгын арттыра.
Кайсы агачларны көзен кисәләр
Алма, груша, айва, слива кисүне яхшы кичерә. Куаклардан – карлыган, крыжовник, зелпе. Декоратив яфраклы агачлар – камырлык (дүләнә), кызылча (кизильник), тал, татар өрәңгесе.
Кайсы агачларга тимәскә
Төшле культуралар – чия, төче чия, абрикос, персик – көзге кисүләрне бик начар кичерә. Аларның яралары озак төзәлә, һәм алар аркылы инфекцияләр җиңел керә. Көзен аларга бары тик санитар кисү генә уздыралар – коры һәм сынган ботакларыннан гына арындыралар. Ә ябалдаш формалаштыруны язга калдыралар.
Шулай ук яшь һәм кышка артык чыдам булмаган агачларны да кисәргә ярамый – бу аларда кыш алдыннан туклыклы матдәләр запасын бетерә.
Кисү технологияләре һәм төрләре
Санитар кисү, көзен төп кисү: сынган, коры һәм авыру ботакларыннан, шулай ук ябалдашларын куертып тора торган кәүсәдәге үсентеләрен кисү.
Җиңелчә сирәкләү: ябалдаш эчендә бер-берсенә ышкылып, аркылы-торкылы торган ботакларын кисү. Бу яктылыкны һәм җилләтүне яхшырта.
Форма биреп кисү: көзен бары тик зур, яхшы үсеш алган агачлар өчен генә ярый. Яшь үсентенең ябалдашын формалаштырырга тырышу кирәкми – моны язын эшләү яхшырак.
Яшәртеп кисү: карт агачлар өчен этаплап, берничә ел дәвамында башкарыла. Бу агачка стресс салмас өчен кирәк.
Хаталар
Артык нык кисү: берьюлы ябалдашның 15-20 проценттан да артыгын кисәргә ярамый. Бу стресс һәм агачны кыш алдыннан зәгыйфьләндерә.
Салкында яки яңгырда кисү: туңгач үзагач уала, ә дым авырулар барлыкка китерә.
Үтмәс корал: бары тик үткен һәм дезинфицияләнгән секатор һәм пычкы куллану. Өзгәләнгән яралар авыр төзәлә.
Кисемнәрне эшкәртмичә калдыру: 1 сантиметрдан киңрәк бөтен яраларны да кайнатылган бакча сумаласы яки махсус паста белән эшкәртергә кирәк.
Агач астындагы чүп-чар: инфекция чыганагын калдырмас өчен киселгән ботакларны яндырырга кирәк.