Коры июнь һәм эссе август: галимнәр яз ахырында һәм җәен Татарстанда нинди һава торышы булачагын фаразлады

7 апрель 2019

Язманы тыңлагыз

Сөйләм синтезаторы:

Татарча сөйләм
синтезаторы

кулланыла

Автор: Наталья РЫБАКОВА, sntat.ru
Фото: "Татар-информ"
К(П)ФУ тикшеренүчеләре быелгы яз аномалияләре турында сөйләде, җәйгә һәм сентябрь аена һава торышын фаразлады.

Марттагы өч аномалия

Беренче аномалия: Казан (Идел буе) федераль университеты метеостанциясе мәгълүматлары буенча, быел Татарстанда март аенда уртача температура -0,7 градусны тәшкил иткән (норма - 4,2 градус). Ай нормадан 3,5 градуска җылырак булган. КФУ метеостанциясе мөдире Мәдинә Шәрипова “Татар-информ”га үзенең күзәтүләре турында сөйләде.

“Мин 1875 елдан башлап язгы айлардагы һава торышы мәгълүматларын анализладым. 2019 һәм 1995 еллардагы март айлары аномаль җылы март айлары унлыгында җиденче урында. 2002 елның марты иң җылысы булып кала бирә. Ул елда уртача тәүлеклек температура 0,7 градус булган”, - диде ул.

Икенче аномалия: ай дәвамында 65 мм явым-төшем яуды. Бу - нормадан ике тапкырга артык. 1875 елдан башланган мәгълүматлар анализына караганда, быелгы март аномаль җылы гына түгел, ә бик дымлы да булган. Ул рейгингта бишенче урында. Әлеге вакыт аралыгында иң күп явым-төшем 1961 нче елның мартында яуган һәм 90 ммны тәшкил иткән. Быел мартта явым-төшемсез көннәр нибары җидәү генә булган.

Өченче аномалия: быел Казанда уртача тәүлеклек температураның ноль градустан күчеше рекорд дәрәҗәсендә бик иртә булды. 30 еллык мәгълүматларга караганда (1961-1990 еллар) мондый күчеш, гадәттә,, 30 март тирәләрендә була, тик быел ул 18 мартта булды.

Мартның өч декадасында да уртача тәүлеклек температура күпьеллык уртача күрсәткечләргә караганда 3 градуска югарырак булган. Март башында КФУ метеостанциясе мәйданчыгында карт катламы биеклеге 54 см булган. Ләкин ай ахырында 23 смга төшкән. Гадәттә, мондагы кар 14 апрельгә эреп бетә. Шул ук вакытта 24 мартта шәһәрдә иң көчле язгы буран булды – тәүлек дәвамында 15 мм тирәсе кар яуды. Әмма бу тарихтагы иң көчле кар яву түгел. 2006 елның 24 мартында Казанда 25 мм кар яуган иде.

Айның иң җылы көне 31 март булды. Бу көнне Казанда көндезге сәгатьләрдә температура 8 градуска кадәр күтәрелде. Әмма бу дата язның беренче аендагы иң җылы көн түгел. 2007 елның 31 мартында Казанда 14 градус җылы булган. 3 март айның иң салкын көне булды. Төнлә термометр баганалары -13,6 градуска кадәр төште.

Җылы, кояшлы апрель

Казанда аномаль җылы һәм кар-яңгырлар мулдан булган айга алмашка килгән апрель дә җылы булачак. Инде айның беренче атнасы азагында Татарстан башкаласында 8-9 градус җылы булачак. Якын арада явым-төшемнәр көтелми.

“Россия Федерациясе Гидрометүзәге фаразлары буенча, бу атнада безнең төбәктә һава торышын көнбатыш антициклон билгеләячәк. Кояшлы булачак, явым-төшемнәр көтелми. Атна азагына 8-9 градуска кадәр җылытачак. Хәзер антициклон үзәге Балтыйк диңгезе өстендә һәм безгә таба күченәчәк. Җиде көнгә фараз – уртача вакытка ясала һәм 60-70%ка аклана”, - диде профессор, география фәннәре докторы, КФУның метеорология, климатология һәм атмосфера экологиясе кафедрасы мөдире Юрий Переведенцев.

Белгеч Казанда апрельнең беренче декадасында һава температурасы нормадан 2-3 градуска югары булачак диде. Россия Гидрометүзәге фаразлары буенча тулаем алганда температура нормадан 0,5 градуска югары булачак. Явым-төшемнәр дә нормада булыр һәм 80-120% тәшкил итәр дип фаразлана. Гадәттә, Казанда апрель аенда төнге уртача температура 0,8 градус җылы, ә көндез 9 градус була. 1961-1990 еллар күрсәткечләре буенча уртача айлык явым-төшемнәр 36 ммны тәшкил итә.

Май

Язның соңгы аенда уртача айлык температура һәм явым-төшемнәр норма чигендә булачак. Көндезге сәгатьләрдә уртача температура 8 градус, ә төнлә 18,9 градус җылы булачак. Айлык явым-төшемнәр – 37 мм булачак.

“Быелгы яз иртә килде һәм озакка сузылды. Мөгаен, җәй эссе булыр. Россия Гидрометүзәге фаразлары буенча, июньдә коры булачак. Антициклон булганда шулай була. Бу айда температура нормадан бераз югарырак булыр”, - диде Юрий Переведенцев.

Июнь

Россия Федерациясе Гидрометүзәгенең озак вакытлы фаразлары буенча, җәйнең беренче ае коры булачак. Явым-төшемнәр норма күләменнән нибары 20-50% кына булыр дип фаразлана, бу 73 ммны тәшкил итәчәк. Уртача температура нормага якын булачак. Июньдә төнге температуралар 12,3 градус, ә көндез 22,7 градус булачак.

Июль

Бу айда температура һәм явым-төшемнәр нормага якын булачак. Июльдә уртача айлык температура төнлә 14,8, ә көндез 24,8 градус булачак. Явым-төшемнәр күләме 70ммны тәшкил итәчәк.

Август

Озак вакытлы фаразларга караганда, җәйнең соңгы ае эссе булырга охшаган. Нормадан тайпылыш 15-60% булырга мөмкин. Явым-төшемнәр кытлыгы фаразланмый. Төнлә уртача температура 12,7, ә көндез 22,7 градус булачак. Явым-төшемнәрнең уртача күләме 69 мм.

Сентябрь

Көзнең беренче аенда явым-төшемнәр һәм температура режимы нормага якын булачак. Сентябрьдә көндез уртача температура еш кына 15,9 градуска, ә төнлә 7,5 градуска тигезләшә. Айлык явым-төшем күләме 52 мм тәшкил итә.


  Без Инстаграмда

Фикерләр








Җәмгыять

Бөтендөнья хатын-кызлар съезды: нәрсә булды соң бу?

Бөтендөнья татар хатын-кызлары съезды ничек узды дип сорагач, мин хәтта аптырашта калдым. Барысы да шул дәрәҗәдә примитив, хәтта алар өчен оят булып китә. Безнең хатын-кызлармы бу дип әйтәсе килә.

Җәмгыять

Идел буенда трахома эпидемиясе: Татарның күзе кайчан ачылган?

Трахум дигән куркыныч яңгырашлы сүзне ишеткән бар иде. Баксаң, халкыбыз бик күп михнәт чиккән икән бу чирдән. Бутлеров урамындагы Республика офтальмология хастаханәсе белән янәшә бинада Казан офтальмология мәктәбе музее ачылышында шуңа инандым. Бер гасыр элек, Беренче Бөтендөнья сугышы һәм революциягә кадәр үк Идел буе җирлегенә трахома дигән афәт үтеп керә. Казан губерниясендә бигрәк тә тамыр җәя. Казан дәүләт медицина университетының офтальмология кафедрасы доценты Әлфия Ногманова “Татар-информ”га трахоманың халкыбызга китергән зыяны турында сөйләде. Без, шулай ук, музейның үзен дә күреп кайттык.

БАШКА ЯҢАЛЫКЛАР

Интертат.ру / Intertat.ru © 2001 - 2019 Әлеге ресурста 16+ категорияләренә керүче мәгълүмат булырга мөмкин

"ТАТМЕДИА" АҖ филиалы "Татар-информ" мәгълүмат агентлыгының Интертат.ру / Intertat.ru республика электрон газетасы редакциясе".

Адрес: 420066, Казан, Декабристлар ур., 2нче йорт. Телефон: +7 (843) 222-0-999 (1304)
E-mail: info@tatar-inform.tatar

Шәхси мәгълүмат
"ТАТМЕДИА" АҖнең коррупциягә каршы сәясәтен раслау турында
Коррупция фактлары турында хәбәр итү өчен: shamil@tatar-inform.ru

Генераль директор Садыйков Шамил Мөхәммәт улы.
Баш редактор Латыйпов Рәмис Нурмөхәммәт улы.
Шеф-редактор Исмәгыйлева Алсу Җәүдәт кызы

Гаммәви матбугат чарасын теркәү турындагы таныклык Россиянең элемтә, мәгълүмати технологияләр һәм гаммәви коммуникацияләрне күзәтчелек хезмәте тарафыннан 2012 елның 10нчы маенда бирелде. Таныклыкның номеры - ЭЛ № ФС77-49790.
Материалларны тулысынча яки өлешчә куллану бары тик редакциядән язмача рөхсәт булганда гына мөмкин.
"Татмедиа" республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы ярдәме белән чыгарыла