Интернетта ничек акча эшләргә? ИТ өлкәсендәге эшмәкәрлек идеяләре

4 август 2019

Язманы тыңлагыз

Сөйләм синтезаторы:

Татарча сөйләм
синтезаторы

кулланыла

Автор: Айгөл ШӘЙХЛИСЛАМОВА
Фото: pixabay.com
Сезнең күптән үз эшегезне ачасыгыз килә, ләкин башлангыч капиталыгыз юкмы?! Алайса мәгълүмати технологияләр өлкәсе сезнең өчен. Монда эшне башлар өчен нибары Интернет, компьютер, смартфон гына кирәк. Үз бизнесларын булдырган кешеләрнең тәҗрибәсе сезгә мәгълүмат технологияләре өлкәсендә эшмәкәрлек белән шөгыльләнә башларга ярдәм итәр.

1. Adobe Photoshop программасы ярдәмендә фото эшкәртү

Программаны өйрәнеп, кешеләргә фотографияләрнең сыйфатын арттыру хезмәте күрсәтергә була. Бу хезмәт туйлар төшерүче фотографлар өчен аеруча актуаль, чөнки алар үзләре фотоларны яхшыртырга өлгермәскә мөмкин. 

Adobe Photoshop ярдәмендә логотиплар ясарга да була, ләкин моның өчен CorelDRAW программасы кулайрак. Сыйфатлы, аңлаешлы, клиентлар җәлеп итәрлек логотип өчен 10 мең сум акча алырга була. Photoshop ярдәмендә реклама макетлары да ясарга була.

2. SММ

Инглизчә "Social Media Marketing" - социаль челтәрләрдә маркетинг дигәнне аңлата. Социаль челтәрләр аша нинди дә булса интернет-ресурска кызыксындыру җәлеп итү. Мәсәлән, сез тортлар пешереп сатасыз, һәм сезнең үзегез пешергән торт фотоларын, бәяләрен куеп бара торган аккаунтыгыз бар. Сезгә шул тортлар аккаунтына мөмкин кадәр күбрәк кеше җәлеп итәргә кирәк. СММ хезмәте күрсәтүчеләр билгеле бер түләү алып, аккаунтларга кеше җәлеп итү белән шөгыльләнә.

Регина Галләмова белгечлеге буенча табиб, декрет ялында SMM белән шөгыльләнә.

- Балама 3 кенә ай иде, нәрсә беләндер шөгыльләнәсе килде. Декрет вакытында ничектер үзеңне онытылган кебек хис итәсеңме, шулай итеп кереп киттем инде.

Нәрсә эшләргә белмәгәч, тормыш иптәшем дә ярдәм итте, уйлашты. Минем сәләтләремне белеп, SMMда эшләп карамыйсыңмы дип тәкъдим итте. Эшмәкәрләр аралаша торган чат бар икән, ул шунда минем турында язган һәм миңа ике заказ килде. Шуннан кереп киттем, беренче заказлар белән өйрәнә башладым. SMM белгечлегенә беркайда да укымадым, эш барышында килеп чыккан һәр сорауны интернеттан карап өйрәндем.

SMM белән шөгыльләнүемә ике елдан артып килә. Хезмәтләремне авитога урнаштыргач, заказларны аннан да алдым. Башта үземнән бернинди дә чыгымнар булмады, беренче заказлар ук керем китерде. Аннары инде укырга кирәклеген аңладым, дизайнерлыкка укыдым, кушымталар сатып алдым, сервисларга өстәлә башладым.

Хәзерге вакытта ким дигәндә 15 мең эшлим. Үз белемеңне күбрәк кертә алсаң, керем дә шулай ук арта. Акча 15 меңнән башлана дип әйтә алам. Эшләү дәверендә өйрәнү өчен тәҗрибәле SMMчылар оештырган чараларга йөрдем, телеграмм каналында SMM-чылар форумнарын укыдым, “Иҗади яшьләр форумы”на бардым, анда  CorelDRAW программасында эшләргә өйрәттеләр.

- Декретта утырып акча эшләргә теләүчеләргә нинди киңәшләр бирер идегез?

- Декретта утыручыларга көнкүрешне җайга салып оештырырга киңәш итәр идем. Миңа иң беренче шул проблеманы хәл итәгә туры килде. Аннары инде җиңел булды. Иң күп мәгълүмат булган мәйданчык - инстаграм. Анда блогерлар СММ турында бик күп мәгълүмат бирә. Китапка караганда да аннан күбрәк мәгълүмат алырга була, караштырырга, укыштырырга кирәк. Үзеңнең аккаунтыңны алып барсаң, бөтен нәрсәгә өйрәнә аласың.

- Хәзерге вакытта нинди социаль челтәрләрдә эшлисез?

- Әлеге вакытта интстаграмда гына эшлим, моңа кадәр Вконтактеда эшли идем. Эшемне бик яратам, ник элегрәк ачып карамаганмын икән дип уйлыйм. Эшнең ошавын аңлар өчен, эшләп карарга кирәк, ачып карамыйча белеп булмый.

- СММ белән олы яшьтәге апалар да эшли алыр идеме?

- Олы яшьтәге апаларга читенрәк булыр дип уйлыйм, чөнки көн дә яңа үзгәрешләр булып тора һәм алар инглиз телендә. Бигрәк тә фейсбукта үзгәрешләр еш була. Инстаграмда күбрәк яшьләр утыра, билгеле бер аудитория, мин аларны күз алдына китерә алам, чөнки алар миңа хас. Ә олы яшьтәгеләр күбрәк Одноклассникида утыра, алар үзләренә туры килгән аудиторияне анда эзли ала. Бу - минем фикерем.

3. Онлайн-мәктәп, тренинглар, видео-дәресләр

Нинди дә булса өлкәдә белгеч булган кеше укырга теләкләре булган кешеләргә өйдә килеш утырып та белем бирә ала. Моның өчен Skype программасы булуы да җитә. Аның аша чит телләр өйрәтергә, репетитор хезмәтләре күрсәтергә була. Әлбәттә, үз өлкәңдә яхшы белгеч булырга кирәк.

4. Копирайтинг

Төрле темаларга оригиналь текстлар язып сатып акча эшләү. Текстлар төрле юнәлештә булырга мөмкин. Укучылар игътибарын теге яки бу сайтта калдыру өчен материаллар кызыклы гына түгел, ә уникаль һәм файдалы да булырга тиеш. free-writing.ru кебек мәйданчыкларда профессионаллардан текст язарга өйрәнергә була.

Копирайтинг белән шөгыльләнә генә башлаучыларга пробелларсыз 1000 символ өчен 30-50 сум акча түлиләр. Тәҗрибәсе арткан саен, хезмәт хакы да арта бара. Моның өчен яңа килүчеләрдән тизрәк, сыйфатлырак, яхшырак язарга кирәк. Шул дәрәҗәгә җиткән копирайтерларга 1000 билге өчен 100-500 сум, яки күбрәк тә түләргә мөмкиннәр.

Статьялар биржасы 3 төрле була: ачык, яртылаш ачык һәм ябык. Ачык сайтларда, мәсәлән, etxt.ru сайтында, теркәлеп, үзең турында мәгълүмат язганнан соң ук эшли башлап була. Әлеге сайтта сезнең рейтингыгыз 10 сум акча эшләгән саен 1 баллга артып барачак, текстларга заказ бирүчеләр нәкъ тә менә рейтинг буенча сайлый. Югары рейтинг җаваплылык һәм профессиональлек күрсәткече булып тора.

Яртылаш ачык сайтларда дөрес язу буенча тест үтәргә кирәк була, яки билгеле бер темага инша язып күрсәтәсе. Шуннан соң гына заказлар кабул итәргә кертәләр. Мәсәлән, ContentMonster сайтында рус теленнән ике этаптан торган биремнәр үтәргә кирәк. Анда теркәлергә теләүчеләрнең яртысы гына бу сынауны үтә ала. Ә менә заказ бирүчеләр өчен бу ышанычлы күрсәткеч. Заказларны яхшы башкаручыларның рейтингы арта бара, ләкин вакытында тапшырылмаган эш өчен сезне блокка җибәрергә мөмкиннәр. Бу сайтта бушлай копирайтерлар мәктәбе үтәргә тәкъдим итәләр.

Ябык биржаларда, мәсәлән, Miratext бары тик профессионаллар гына эшли ала. Бу сайтта заказлар алу бик авыр. Заказ башкаручыларга дөрес язу, кагыйдәләрне белүгә тест үтәргә, бирелгән темага текст язарга туры килә. Бөтен биремнәрне үтәгән кешеләр 1000 символ 40 сум торган заказларны алырга мөмкин. Яңа килгән заказ башкаручыларның эшләрен башта редакторлар тикшерә, 1000 символны тикшертгәнгә 7 сум түләргә кирәк булачак.

5. Үз You tube каналыңны оештыру

Әгәр дә сезнең җәмгыятькә әйтер сүзегез бар икән, каналны булдыру өчен сыйфатлы камера да җитә. Башлангыч этапта сыйфатсыз булса да ярый. Уртача алганда, 1000 карау 1-5 доллар, ягъни 63-310 сум акча китерә. Каналның темасы актуаль булырга тиеш.

Азиза Марсованың ютуб каналына 17 мең кеше язылган. Видеолары 1 миллион 300 меңнән артык тапкыр каралган.

- Ютуб каналымны 2013 елда ачтым, чөнки минем видеолар төшерергә идеяләрем бар иде, алар белән уртаклашасым, дөньяга үзем турында сөйлисем килде. Гадәттән тыш максатым юк иде.

Әти-әнием беркайчан да каршы булмады. Бу минем шөгылем, миңа ошый, алар шуңа риза.