"Питрауга кадәр үлән шифасы – чәчәктә, аннан соң – тамырда". Августта җыеласы дару үләннәре

1 август 2017

Язманы тыңлагыз

Сөйләм синтезаторы:

Татарча сөйләм
синтезаторы

кулланыла

Автор: Чулпан ШАКИРОВА
Дару үләннәре җыю өчен иң кулай көннәр – 2-12 август, ә дәвалану өчен үлән тамырларын 16-26 август аралыгында җыеп калу отышлы.
– Питраудан соң дару үләннәре җыймыйлар дигән сүз дөрес түгел, – ди Татарстанның керәшен иҗтимагый оешмасы башкарма комитеты җитәкчесе, “Туганайлар” газетасының баш мөхәррире Людмила Белоусова. – Питрауга кадәр чәчәк, яфрак җыйсалар, Питрау узгач тамыры файдалы була. Шуңа күрә керәшеннәрдә шундый гыйбарә дә бар: “Питрауга кадәр үләннең шифасы – чәчәктә, Питраудан соң – тамырда”. Питрау – җәйне кыл урталай бүлә, 12 июльдән соң шифа тамырга күчә.
  
Әмма 2017 елның җәе соңга калды, үткән елларда Питрауга юкәләр дә чәчәк ата иде, 1 июльгә җиләк калмый иде.
  
Элек-электән Питрау вакытында мунча себеркесе җыйганнар. Чөнки аның бөтен файдасы шул чорга туры килгән. Питраудан соң 13е көнне халык җыелышып, печәнгә төшкән. Хәзер үләнне үсә башлау белән чабалар. Ә элек Питрауга чаклы чабылган үлән “сыек печән”, җыелган себерке “маңкалы себерке” дип йөртелгән. Печәннең витаминнары юк, ул сынучан һәм туклыклы түгел. Себерке дә шулай ук өлгереп җитмәгән була, ул коела, кайнар суда пешекләгәннән соң лайлалы килеш ябышып тора. Бу – керәшеннәрдә гореф-гадәт кенә түгел, халык педагогикасы, тормыш тәҗрибәсе булган. Керәшеннәр табигать белән берлектә яшәгән.

Питрауга кадәр җиләк өзмәгәннәр. Балачакта җиләк өзеп керсәм, әби миңа: “И балакаем, бөре генә бит әле ул”, – дия иде. “Җиләк ашап җаныма язык алыр хәлем юк” дип тә өсти иде. Чөнки керәшеннәрдә Питрауга чаклы җиләк өзеп ашасаң, үлгән балаңның ризыгына тию булып санала. Әби 8 бала табып, аның 2 баласы гына исән-сау үскән. Шуңа күрә ул Питрауга кадәр бер җиләк та капмый иде. Бу бәйрәмгә кадәр керәшеннәр җиләк җыябыз дип болын таптамаган, печәнгә дә икенче көнне атлар җигеп, җырлашып төшеп, тигез итеп бүлешеп чабып алганнар.

Августта нинди дару үләннәре җыярга кирәк?


Аир (аир болотный) – тамыры 

Сазанак (багульник болотный) – үләне

Үлмәс гөл (бессмертник песчаный) – чәчәген

Дүләнә (боярышник красный) – чәчәкләре, җимешләре

Песи үләне (валериана лекарственная) – тамыры

Күк җиләк (голубика) – җимешләре

Кандала үләне (донник лекарственный) – үләне

Зәңгәр мәтрүшкә (душица обыкновенная)

Шома көпшә (дягиль лекарственный) – тамыры

Алтынбаш (золототысячник малый) – үләне

Тырнак гөл (календула лекарственная (ноготки) – чәчәкләрен

Балан (калина обыкновенная) – җимеше, кайрысы

Кычыткан – яфраклары

Әрекмән – тамыры

Кура җиләге – җимеше

Үги ана яфрагы (мать-и-мачеха) – чәчәге, яфрагы

Тузганак (одуванчик лекарственный) – үләне, тамыры

Абага (папоротник мужской) – тамыры

Петрушка (үләне, тамыры)

Гөлбадран (пижма обыкновенная) – чәчәге

Чалма чәчәк (пион уклоняющийся) – тамыры

Бака яфрагы (подорожник большой) – яфрагы

Әрем (полынь горькая) – үләне

Ромашка – чәчәк кәрзиннәре

Миләш – җимеше

Нарат – ылысы, бөресе

Турак уты (толокнянка) – яфрагы

Мең яфрак (тысячелистник) – үләне

Наратбаш (хвощ полевой) – үләне

Колмак (хмель обыкновенный) – күркәсе


Дару үләннәре җыю өчен иң кулай көннәр: 2-12 август

Дәвалану өчен үлән тамырларын 16-26 август аралыгында җыеп калу отышлы.


2017 елның августында яңа ай 21 август 21 сәгать 29 минутта туа. 
Тулы ай – 7 август, 21.09.


  Без Инстаграмда

Фикерләр








Йорт һәм бакча

Сарымсактан мул уңыш алу серләре: Арчада ком салырга кушалар, Әтнәдә борчак түтәленә утырталар, Теләчедә суыткычта тоталар

Табигатьтә көз хакимлек итә. Олылар мондый һава тоыршын көйсез кияү кебек, ди. Көннәр бер җылыта, бер суыта. Шул арада коеп яңгыр ява, аның артыннан яктырып кояшы да чыга. Тәҗрибәле бакчачылар өчен “әбиләр чуагы” кызу эш көннәре. Бакча эшләренең бик әһәмиятле төрләре нәкъ менә көз аенда башкарыла бит. 

Йорт һәм бакча

"Җиләк утырту өчен иң кулай ай - август"

Кайберәүләр бакачада үзләре өчен һәм «оныклар ашар» дип кенә казынса, ә кемнәрдер аны яшәү рәвешенә әйләндергән. Ул алар өчен хобби да, төп керем чыганагы да. Актаныш районы Такталачык авылында Әхнәф һәм Дания Сәетзадиннар бөтен гаиләләре белән, туган-тумачалары ярдәмендә ничәмә-ничә еллар буена бакчачылык белән шөгыльләнә. "Татар-информ" хәбәрчесенә алар җиләк үстерү серләре турында сөйләде.

Йорт һәм бакча

Егерме мең төп кәбестә һәм кеше башы кадәр суганнарны ничек үстерергә: яшелчә үстерүче эшмәкәрдән киңәшләр

Күпчелек кешенең бакчасында стандарт җыелма: кишер, кыяр, помидор, чөгендер һәм суган. Ә менә җиңел үзләштерелә торган, файдалы һәм витаминлы кәбестәне бар кеше дә үстерми. Бу яшелчәне үстерүнең отышлы һәм уңайсыз якларын белү өчен “Татар-информ” хәбәрчесе кәбестәләргә бай авылда - Оля Якедә булып кайтты.

БАШКА ЯҢАЛЫКЛАР

Интертат.ру / Intertat.ru © 2001 - 2019 Әлеге ресурста 16+ категорияләренә керүче мәгълүмат булырга мөмкин

"ТАТМЕДИА" АҖ филиалы "Татар-информ" мәгълүмат агентлыгының Интертат.ру / Intertat.ru республика электрон газетасы редакциясе".

Адрес: 420066, Казан, Декабристлар ур., 2нче йорт. Телефон: +7 (843) 222-0-999 (1304)
E-mail: info@tatar-inform.tatar

Шәхси мәгълүмат

Генераль директор Садыйков Шамил Мөхәммәт улы.
Баш редактор Латыйпов Рәмис Нурмөхәммәт улы.
Шеф-редактор Исмәгыйлева Алсу Җәүдәт кызы

Гаммәви матбугат чарасын теркәү турындагы таныклык Россиянең элемтә, мәгълүмати технологияләр һәм гаммәви коммуникацияләрне күзәтчелек хезмәте тарафыннан 2012 елның 10нчы маенда бирелде. Таныклыкның номеры - ЭЛ № ФС77-49790.
Материалларны тулысынча яки өлешчә куллану бары тик редакциядән язмача рөхсәт булганда гына мөмкин.
"Татмедиа" республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы ярдәме белән чыгарыла

ИНТЕРТАТ
Яндекс.Дзенда
Язылу
×