Талпан вакыты: энцефалит йөртүчеләрдән ничек сакланырга

12 Мая 2018

Укылган: 685 тапкыр

Автор: Валерия БЕЛОВА, sntat.ru
Фото: park72.ru, forum24.cz, «Татар-информ»
Татарстанда талпаннарның активлык сезоны башланды. Роспотребнадзор мәгълүматларына караганда, урман бете тешләүдән зыян күрүче Россиялеләрнең саны инде мең ярымнан арткан. Талпаннар ни белән куркыныч, алардан ничек сакланырга һәм урман бете тешләгән очракта яныгызда табиб булмаганда ни эшләргә кирәк?

Паразитлар ни белән куркыныч?

Талпаннар инфекцион чирләрне күчереп йөртәләр. Мәсәлән, паразит тешләүдән кеше талпан энцефалиты, боррелиоз яки күпсанлы таплы талпан чабыткылары белән авырый ала.

Вируслы талпан энцефалиты – ул күбесенчә үзәк нерв системасына зыян салучы көчле инфекцион авыру. Тешләгәндә талпан кеше организмына кан юлларын киңәйтүче һәм авыртуны басучы матдәләр, ә алар белән вируслар һәм микроблар да кертә.

“Кагыйдә буларак, чир кеше талпанны тартып чыгарырга маташканда йога. Баш өзелә, һәм инфекция күчә”, - дип билгеләп үтте ТР Сәламәтлек министрлыгының төп штаттан тыш специалист-эпидемиологы Наталья Ивойлова.

Инфекциянең инкубацион дип аталган вакыты җидедән алып 30 көнгә кадәр барырга мөмкин. Талпан энцефалиты еш кына температураның 39-40 градуска күтәрелүе һәм туңып калтыраудан башлана. Табиблар сүзләренә караганда, авыру яктылыктан курку, күз алмасының авыртуы, йотканда тамакның авыртуы яки мышцаларның сызлавында чагылырга мөмкин.

Вакытында табылмаган талпан энцефалиты үзәк нерв системасының зарарлануына, паралич һәм хәтта үлемгә дә китерә.

Чир кайда йогарга мөмкин?

Талпан тешләвеннән урман, парклар һәм бакча участокларында зыян күреп була. Ә менә талпан бореллиозын паразит тешләвеннән зыян күргән хайваннардан да эләктерергә мөмкин.

“Бореллиозны урман бетеннән авыру йоктырган хайваннарның чи сөтен эчеп тә эләктерергә мөмкин”, - дип өстәде эксперт.

Роспотребнадзор мәгълүматларына караганда, Россиядә талпан энцефалиты белән авыру буенча иң югары күрсәткечле регионнар - Төньяк-Көнбатыш, Урал, Себер һәм Ерак Көнчыгыш.

Татарстанга килгәндә, монда энцефалитлы талпаннар республиканың 30 районында еш очрый: Әгерҗе, Азнакай, Аксубай, Актаныш, Әлки, Алексеевск, Әлмәт, Баулы, Бөгелмә, Алабуга, Зәй, Лениногорск, Мнделеевск, Минзәлә, Мөслим, Түбән Кама, Яңа Чишмә, Норлат, Саба, Спас, Тукай, Теләче, Чистай, Чирмешән, Ютазы, Биектау, Югары Ослан, Лаеш, Яр Чаллы һәм Казан.



Дача, парк яки урманга җыенганда гәүдәне, кул-аякларны каплаган кием кияргә кирәк. Чалбарны аяк киеменә кертеп кию, муенны, мәсәлән, яулык белән каплау яхшы. Белгечләр сүзенә караганда, талпаннар сезонында баш киемсез йөрергә киңәш ителми.

Урман бетеннән саклану чарасы буларак репеллентлар кулланалар. Алар белән гәүдәнең ачык өлешләрен һәм киемне эшкәртәләр. Препаратларны куллану алдыннан аларның инструкциясе белән танышырга кирәк. Талпан энцефалитының табигый чыганагы янында булган һәр кеше бөҗәкләрнең активлык вакытында вакыт-вакыт үзенең киемен һәм гәүдәсен тикшереп торырга тиеш”, - диелә Роспотребнадзор хәбәрендә.

Медиклар шулай ук талпаннардан күчкән авырулар таралган регионнарга ял итәргә яки эшкә баручыларга махсус прививкалар ясатырга киңәш итә.

Сүз уңаеннан, талпан энцефалитына каршы прививканы табиб консультациясеннән соң поликлиника, медсанчасть, уку йортларының здравпунктлары базасында урнашкан вакцинация пунктларында ясатып була. Прививкалар курсын куркыныч регионга чыгарга ике атна калгач тәмамларга кирәк.


Урман бете тешләде – нишләргә?

Беренче эш итеп якында урнашкан теләсә кайсы медицина оешмасының травматология бүлегенә мөрәҗәгать итәргә кирәк.

“Медицина учреждениесе тәннән алынган урман бетен тикшерүне тәэмин итә, тикшерү нәтиҗәләре уңай булганда, вируслы талпан энцефалитына каршы ашыгыч рәвештә профилактика билгеләнә", - дип хәбәр итә Роспотребнадзор специалистлары.

Урман бетен үзлектән, табип ярдәменнән башка алу куркыныч, дип ышандыра медиклар. Аларның сүзләренә караганда, энцефалит барыннан да ешрак талпанны тәннән тартып алганда йога.

“Моны табибларсыз башкарырга ярамый. Мөмкин булганча тизрәк медицина учреждениесенә барырга кирәк, анда сезгә дөрес ярдәм күрсәтерләр. Ә тартып алынган талпанны лабораториягә җиткерерләр", - дип өстәде Наталья Ивойлова.

Шулай да, әгәр талпан табиблардан башка кеше тәненнән алынган икән, специалистлар тоткарлыксыз хастаханәгә мөрәҗәгать итүне сорый. Тәннән алынган урман бетләрен пыяла савытка салып Казан шәһәре, Сеченов урамы, 13а адресы буенча урнашкан ТР Гигиена һәм эпидемиология үзәгенә китерү зарур.

Моннан соң зыян күрүченең канына иммуноглобулин кертелә, ул талпан тешләгәннән соң дүрт көн дәвамында гына ярдәм итә ала. Ашыгыч профилактика травмпункт, поликлиника яки больницаларда үткәрелә.

"Соңгы вакытта бездә үлем очраклары булганы юк. Соңгы елларда Татарстанда энцефалит теркәлми", - дип аңлатты медик.

Фикерләр








Җәмгыять

ТНВга эшкә кемнәрне алалар яки мин нигә телевидение йолдызы була алмадым: "Әйдә ТНВга!" бәйгесендә катнашучының күргәннәре

"Яңа Гасыр" телерадиокомпаниясе яңа "йолдызлар" кабызу максатыннан "Әйдә ТНВга!" дигән бәйге игълан иткән иде. Җиңүчеләр телеканалның грантын отып, КФУда журналистика белгечлеге буенча уку мөмкинлегенә, соңыннан телеканалда эшләү хокукына ия булды. Бәйгенең финалына үтеп, төп имтиханда төшеп калган катнашучының - Актанышның 1нче мәктәбе укучысы Энҗе Габдуллинаның "Татар-информ" агентлыгы өчен әзерләнгән репортажын тәкъдим итәбез.

Җәмгыять

Нәрсә ашап ябыгырга? Диетолог Гүзәл Закирова киңәшләре

Җәйгә дә кереп барабыз. Фигураның кимчелекләрен кышкы калын кием яшергән булса, хәзер җиңелчә кием белән “идеаль” ук булып булмый. Симерү мәсьәләсендә борчылган укучыларыбызның сорауларына “Туры элемтә” режимында физиолог-диетолог, илкүләм диетологлар җәмгыяте әгъзасы, гәүдә авырлыгын коррекцияләү буенча белгеч, 1 канал телеэксперты Гүзәл Закирова җавап бирде. 

Җәмгыять

Кемнәрне ешрак талыйлар һәм һөҗүмнән исән-сау котылу өчен нишләргә?

Каракка һәм талаучыга юлыксаң, нишләргә? Казан шәһәре буенча Эчке эшләр министрлыгы идарәсе җинаятьчеләр эзләү бүлегенең, караклык, талу очракларын ачыклау бүлекчәсе җитәкчесе Сергей Яковлев бу уңайдан киңәшләрен бирде.

БАШКА ЯҢАЛЫКЛАР

Интертат.ру / Intertat.ru © 2001 - 2018 Әлеге ресурста 16+ категорияләренә керүче мәгълүмат булырга мөмкин

"ТАТМЕДИА" АҖ филиалы "Татар-информ" мәгълүмат агентлыгының Интертат.ру / Intertat.ru республика электрон газетасы редакциясе".

Адрес: 420066, Казан, Декабристлар ур., 2нче йорт. Телефон: +7 (843) 222-0-999 (1304)
E-mail: info@tatar-inform.tatar

Персонал данные

Генераль директор Садыйков Шамил Мөхәммәт улы.
Баш редактор Латыйпов Рәмис Нурмөхәммәт улы.
Шеф-редактор Исмәгыйлева Алсу Җәүдәт кызы

Гаммәви матбугат чарасын теркәү турындагы таныклык Россиянең элемтә, мәгълүмати технологияләр һәм гаммәви коммуникацияләрне күзәтчелек хезмәте тарафыннан 2012 елның 10нчы маенда бирелде. Таныклыкның номеры - ЭЛ № ФС77-49790.
Материалларны тулысынча яки өлешчә куллану бары тик редакциядән язмача рөхсәт булганда гына мөмкин.
"Татмедиа" республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы ярдәме белән чыгарыла